Stresle Başa Çıkma

Duygu ve heyecanlarımızın olumsuz etkilerinden birey olarak kaçınma ya da başa çıkma yolları vardır. Sizin bu hususta , birey olarak yapabileceğiniz birçok yapıcı yollar vardır.

Deşarj ( Boşaltma ) yollarını bulun :

Olumsuz duygu ve aşırı heyecanların yarattığı ruh hali durumunda içinizde sıkıştırılmış yıpratıcı enerjiyi zararsız bir yoldan boşaltma yollarını arayın .

Böyle bir durumda , dışarı çıkıp bir parkta , bir cadde de uzunca bir yürüyüş yapabilirsiniz , koşabilirsiniz.

Kendinizi bir süre spora vererek bir müddet oynayıp yorabilirsiniz ya da jimnastik yapabilirsiniz.

Varsa evin bahçesinde bir yerleri kazıp , çapalayıp veya çiçekleri , bitkileri tımar ederek fazlalıkları kesip alabilirsiniz.

Söyleyeceklerinizi tenha bir yerde bağıra bağıra söyleyip içinizi boşaltabilirsiniz.

Üzüntünüzü , kaygınızı , öfkenizi bir kağıda yazarak içinizi boşaltabilirsiniz. Yazarken de hem boşalmış , hem de önce göremediğiniz bazı yeni noktaları görmeye başlarsınız. Yazma işi hem boşaltıcı hem aydınlatıcı olur. Yalnız , bu yazıyı ortalarda bırakmak tehlikeli olabilir. Bir süre sonra imhasında yarar vardır.

Sizi anlayan çok yakınınız bir aile üyesine veya çok güvendiğiniz bir arkadaşınıza , bir öğretmeninize üzüntünüzü , kaygınızı , öfkenizi münasip bir şekilde anlatıp içinizi boşaltabilirsiniz. İçinize atmayın . Onu birine konuşun. Yalnız bunda da dikkatli olmak lazımdır. Çünkü anlattıklarınızın , konuşmalarınızın , ileride , dedikodu konusu yapılmayacağından emin olmalısınız.

Bir ağaç parçasını çakıyla yontmanız , bir kağıt parçasını sertçe yırtıp parçalayarak sepete atmanız , kırık veya bozuk bir eşyayı tamir etmeniz , çekiçle bir yere çiviler çakmanız da , yatışmanıza yardımcı olabilir.

Nefes ve kas gevşetme egzersizleri :

Gergin zamanlarınızda bir koltuğa veya iskemleye oturun. Arkaya rahatça yaslanın. Vücudu dik tutun ve derince nefes alın. Göğsünüzü iyice şişirin. Ciğerleriniz iyice dolsun . Bu gergin nefesinizi bir süre tutun . Sonra birden bırakın. Vücudunuzu gevşetin . İçinizi boşalmış hissedecek kadar kendinizi gevşetin. Bu anlatmış olan egzersizleri birçok defalar tekrarlayın. Bu egzersizi sınava girdiğiniz zaman kendinizi heyecanlı hissederseniz , tekrarlayabilirsiniz.

Gergin zamanlarınızda kaslarınızı gevşetmek için , gene , bir koltuğa veya iskemleye oturun. Rahatça arkanıza yaslanın. Vücudunuzu dik tutun . Önce boyun kaslarınızı gerin. Bir süre gergin tutun . Sonra birden gevşetin. Bu egzersizi bir süre , mesela 10 kere yapın. Sonra bir yere dayadığınız kollara geçin. Önce bir elinizi birden sıkıca yumruk yapın. Gerginleştirin . Bir süre böylece tutun ve birden gevşetin. Gevşetince el ve kol kaslarınızı sanki sizi terk etmiş gibi hissedin. Sonra diğer elinize geçin . Aynı şeyleri o elinizle tekrarlayın. Bundan sonra bu egzersizi iki elinizle birden tekrarlayın. İki elinizi birden sıkıca yumruk yapın. Böylece kol kaslarınız da gerilmiş olacaktır. Bir süre , mesela 10 saniye öylece tutun. Sonra birden bırakın. Sanki kaslarınız boşalmış gibi gevşeme hissedin. Bunu da 10 kere tekrarlayın.

Bundan sonra gövde kaslarını gerin. Bir süre öylece durun . Sonra birden bırakın. Gövde kaslarınızı adamakıllı gevşetin. Bunu 10 kere tekrarlayın.

Bu egzersizden sonra , bacak kaslarınıza geçin. Bacak kaslarınızı da gerin ; bir süre tutun . Sonra birden gerin . Kaslarınızı yerlerinden boşalmış hissedecek kadar gevşetin. Tekrar gerin ; bir süre tutun . Birden gevşetin. Kaslarınız sanki sizde yokmuş gibi gevşetin.
Vücudunuzda ve içinizde bir rahatlama hissedinceye kadar bu egzersizleri tekrarlayın.

· Üzüntü , kaygı veya öfkeyi bir süre kafanızdan atarak başka bir işe eğilin: bu olumsuz durumu unutup bir süre , bir başka işe dalarak biraz nefes imkanı doğacaktır . Mesela hoşlandığınız bir kitabı okumaya koyulmak ; güzel bir filme gitmek , bir güldürü eseri seyretmek , hoşlandığınız bir sosyal faaliyete katılmak gibi işler , bu arada sayılabilir. Üzüntü , kaygı ya da gerginlik yaratan hal içinde devamlı kalmak problemin çöreklenmesine , olumsuz duygu halinin ağırlaşmasına yol açar. Sanki kendinizi cezalandırma durumu yaratmış olursunuz. Bundan kesinlikle kaçının. Olumsuz duygu durumundan bu uzaklaşma hali , bir kaçış değildir. Aksine , size zaman kazandıracak ; problemi daha mantıklı çözümleme yollarını düşünme imkanı verecektir.

· Olumsuz duygu halini yaratan kaynağı keşfedin , onun farkında olun : kaygı , öfke veya benzeri bunalım içinde bulunduğunuz durumlarda bu bunalıma sebep olabilecek olayları , şartları ve kişileri şöyle bir gözden geçirin. Kafanız , sebebiyet veren duruma gelince birden içinizin aydınlandığını , hatta biraz ferahladığınızı hissedeceksiniz. Sonra bu durumun sizi hangi bakımdan bu olumsuz duruma ittiğini incelemeye ve bulmaya çalışın. Sizin gururunuzu mu kırmıştır , sizde kendinize güvensizlik mi yaratmıştır ; sizi başarısızlık durumuyla mı karşılaştırmıştır ? vb.. bunları anlamaya çalışın.

· Heyecan durumlarınızın farkında olun ve onları insan tabiatının bir parçası olarak normal olduğunu kabul edin : her insan üzülür , endişelenir sebepsiz gibi görünse de kaygı ve gerginlikler duyabilir. Öfkelenir , kederlenir , ağlayabilir. Bunları duymaktan dolayı kendinizi ayıplamayın , suçlamayın. Bunlar her normal insanda belli şart ve durumlarda hasıl olabilecek ruh halleridir. Mesela sınava girerken , bir konuşma için kürsüye çıkarken duyulan heyecan , endişe normaldir. Bu gibi durumlarda bilgi ve becerinize inanın ve kendinize güvenin. Derin derin nefes alarak , bir yudum su içerek ya da el , kol , bacak kaslarınızı gerip gevşeterek , rahatlamaya çalışın. Başarısızlığa yol açacak bir durum olmadığını kendinize telkin edin.

· Kendinizi tanıyın : kendinizi ne olduğunuzdan fazla , ne de olduğunuzdan az değerlendirin. Hiç kimse her şeyde mükemmel değildir. İyi yaptığı veya yapamadığı şeyler vardır. Kendinizi gerçekçi olarak tanıyın ve başarı ile yapacağınız işleri iyi seçin. Kendinizi aşırı değerlendirip de giriştiğiniz işlerde başarı elde edemeyince , hayal kırıklığı , üzüntü , kaygı ve stres durumlarına düşmeyin. Kendinizi her yönünüzle tanıyarak ; yapabileceğiniz işlere yönelin. Bu sizin kendinize olan güveninizi yükseltecektir.

· Kendinizi sosyal ilişkilere karşı kapatmayın : ne fazla atak olup her konuşmanın , her işin , her olayın ortasına kendinizi atın ne de kendi içinize gömülün. Aşırı atılganlık tepki görmenize yol açabilir. Orta yolu bulun. Etrafınızda olup biten ilgi duyduğunuz sosyal faaliyetlere , yarışmalara katılıp dostluklar , arkadaşlıklar geliştirebilirsiniz.

· Problem yaratan durumlarda , özellikle olumsuz sosyal ilişkilerde , probleme bir de başka açıdan bakmasını öğrenin : mesela okuldan eve geç saatlerde dönüşünüze ya da sabah kahvaltı etmeden evden çıkma isteğinize karşı koyan annenizin bu tutumunun size eziyet etmekten değil , sizi korumak arzusundan ileri geldiğini görebilirsiniz.

· Kendinize dinlenme ve eğlenme hakkı tanıyın.

· Kendi başınıza çözemediğiniz heyecansal gerilimlerde okulunuzdaki rehber öğretmenine başvurun.

Kaynak: Prof. Hasan Tan, Verimli Ders Çalışma ve Hayata Hazırlama

AHMET ALİ KUTLU
OKUL REHBERLİK ÖĞRETMENİ

Stresle Başa Çıkma” için 5 yorum

  1. öğrencilerime genellikle tavsiye olarak veriyorum, yazdıklarımı kendim de ihtiyaç duyduğumda uygulayabiliyor ve faydalı olduğunu düşünüyorum…. bu yazıyı düzenleyen kişi benim, asıl yazan Prof.Dr. Hasan Tan hocamıza teşekkürler… bir de benim adım mehmet ali değil ahmet ali teşekkürler….

  2. sayın hocam kutlu bir yazı olmuş. merak ediyorum siz yazdıklarınızı kaç kere uygulama yeri ve zamanınız oldu. ayrıca yazınız için teşekkürler Mehmet Ali bey.

  3. öğrencilerin yoğun olarak yaşadıkları bir konu olan stres ve kaygı hakkındaki yazınızı büyük bir zevkle okudum. Bir meslektaşınız olarak akıcı ve anlaşılır olan bu yazınızın öğrencilerimize faydalı olmasını temenni ederim. teşekkürler sayın meslektaşım…

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir