Sınavdan Nasıl 100 Alabilirim. Unutma eğrisi ve aralık etkisi

Bu yazıda Hermann Ebbinghaus’un unutma eğrisi ve aralık etkisinden bahsetmek istiyorum. Hermann Ebbinghaus öğrenme ve hafıza üzerine ilk deneysel araştırma yapmış olan bir psikoloktur. Yıllar önce yapmış olduğu çalışmalar sonucunda ortaya bir yöntem koymuş. Bu yöntemin geliştirilmesinden bu yana öğrenmeyle ilgili yapılan birçok araştırma da Hermann Ebbinghaus’un önerdiği bu yöntemin başarılı olduğunu teyit etmiş.

Anladığın bir bilgiyi kayıt etme, hatırlama ve kullanma konusunda yaşadığın problemin çözümü için uzun yıllar önce Hermann Ebbinghaus tarafından geliştirilen bu yöntemde ilk olarak Ebbinghaus’ un unutma eğrisi tablosunda, anlayarak öğrendiğin bir bilginin zaman içerisindeki hatırlama durumunun nasıl değiştiğini yazmak istiyorum.

Bu yazıyı video olarak izlemek isterseniz tıklayınız. Bu yazı videonun deşifresidir.

Bu tabloya göre %100 Anlaşılarak Öğrenilmiş olan bir konuda en hızlı düşüş ilk 20 dakika içinde gerçekleşerek ortamla %60 nı beyinimiz hatırlar.

İlk bir saat içinde ise hatırlama miktarı ortalama %45 düşer.

Bir sonraki gün hatırlanan miktar %35

iki gün sonra da bu miktar ortalama %30 civarına düşer.

Bir hafta sonra %25

30 gün sonra ise beynimiz ilk anlayarak öğrendiğimiz bilgilerin ancak ortalama %15-20 civarında kısmını hatırlar.

Bu hatırlama miktarları ilk çalışmadan sonra hiçbir tekrar yapmadığın durumda gerçekleşen bir tablodur. Ayrıca oranlarda kişiden kişiye, artı eksi yüzde beş oranında değişiklikler olabilir.

Genelde öğrencilerin bir gün önceden hazırlanıp sınava girdiğini düşünürsek, muhtemelen hatırlayacakları %35 bilgiyle sınava girmiş olacaklar. Birde buna bir iki gün öncesinden çalışan öğrencilerin muhtemelen sınav konularında anlamadığı noktalar olabileceğini, sınav kaygısını ve farklı tarzda sorular karşısına çıkabileceğini düşünürsek, sınav sonucu bu durumda, düşük olması kaçınılmaz olur.

Öğrenciler… “ama ben ilk çalıştığımda konuyu anlamıştım” diyerek neden böyle olduğuna şaşırıyorlar. Değerli arkadaşım şaşırmaya hiç gerek yok. Kişiye göre, artı eksi yüzde 5 oranlar değişse de Ebbinghaus’ un “Tablosu ortada”.

Çok umut kırıcı görünüyor değil mi? Ama umutsuz olmaya gerek yok. Çünkü, aynı araştırma sonucuna göre;

“ yapılan her yeni tekrar, bir önceki hatırlama miktarını arttırdığını gösteriyor.”

Bu nedenle unutma eğrisi bize “aralıklı tekrar yapmanın” bilginin kısa süreli hafızadan uzun süreli hafızaya sağlam bir şekilde aktardığını göstermektedir.

Bunu Ebbinghaus’un unutma eğrisine göre yazarsam, “aralık etkisi” daha iyi anlaşılacaktır.

%100 Anlayarak öğrendiğin bilgiyi 20 dakika sonra 5-10 dakika kısa bir tekrarını yaptığında hatırlama miktarında artış olur.

Daha sonraki gün yine öğrenilen bilginin tekrarının yapılması, pekiştirilmesi, sonraki günlerde tabloda görüldüğü gibi bilginin uzun süre hatırlanmasını kolaylaştıracaktır. Ayrıca yapılan son tekrardan, 5-6 gün sonra yeni bir tekrar ve bir ay sonra tekrarının yeniden yapılması bilginin daha da uzun süre hatırlanmasını sağlayacaktır.

Bu şekilde her defasında bilgiyi geri çağırdığın için daha sonra tekrar çağrılacağını düşünerek, beyin bilgiyi sağlam bir şekilde konumlandıracaktır.

Ebbinghaus buna “aralık etkisi” diyor.

Burada dikkat ettiysen, yapılan tekrarların, aralıkları birbirine eşit değil, hatırlama miktarının azaldığı belli bir noktada yeni bir tekrar yapılıyor.

Ayrıca dikkat etmen gereken diğer bir husus ise ne kadar erken öğrenmeye başlarsan, kullanacağın zaman daha verimli şekilde bilgiyi kullanabilecek duruma gelirsin… Eklemek istediğim diğer bir püf nokta da öğrendiğin bilginin önceden bilip bilmediğine göre ya da karmaşıklığına göre bu tekrar sayılarını arttırman gerekebilir. Ancak aralıklı tekrar az önce yazdığım şekliyle en az 5 defa olması gerekir.

Bu kadar çok tekrar yapılır mı? Diye düşünebilirsin.

Bu… “ara tekrarlar”… yapılan “ilk çalışma” kadar uzun olmaz. Örneğin ilk çalışma 30 dakika sürdüyse ikinci tekrar 10 dakika, “konuya aşinalığın arttıkça” sonraki tekrarlar ise 6-7 dakika kadar sürebilir. Yani tekrarlar çoğaldıkça ayıracağın süre azalır. Bu bakımdan tekrar sayısının çok görünmesi, senin gözünü korkutmasın.

Ayrıca, bu şekilde aralıklı tekrar yaparak çalışmak, öğrendiğin bilginin sindirilmesini, zamanla daha iyi kavranmasını ve daha farklı açıdan konuları görmeni sağlayacaktır. Örneğin okuduğun bir kitabı daha sonra bir kez daha okuduğunda ilkine göre kitapta daha faklı ayrıntılar görebilirsin. Kitap sana ilk okumaya göre daha anlaşılır gelir. Çünkü ilkinde kabaca anladığın kitabı ikinci kez okuduğunda daha ayrıntılı anlar, okuduğun kitaptaki bilgilerle ilgili yeni farkındalıklar oluşturursun. İşte belirttiğim tekrarlar sende benzer etkiye neden olacaktır.

Bu aralıklı tekrarların diğer bir faydası da bilgiye daha hızlı ulaşmanı sağladığı için üzerinde düşünmeye daha fazla vakit ayırmanı sağlayacaktır. Örneğin 3 dakikada çözdüğün soruyu 1 buçuk, 2 dakikada çözmeni sağlayacaktır. Yani sana sınavda diğer sorular için sana zaman kazandıracak. Bu bile aralıklı tekrar yöntemini uygulamak için yeterli ve önemli bir sebep olduğunu düşünüyorum.

Ancak bu tekrarın amacına ulaşabilmesi ve ezberden farklı olabilmesi için ilk aşamada… ilk öğrenmede konunun anlaşılması önemli. Anlamadan yapılacak olan tekrarlar amacına ulaşmadığı gibi ezberden farksız olacaktır. Bu nedenle ilk aşamada konuları anlama ile ilgili durumu çözmen gerekir. Bununla ilgili ayrıca bir paylaşım yapmayı düşünüyorum. Beni izlemeye devam edersen ileride bu konuyu ayrıntısıyla ele alacağım.

Bu anlattıklarımı ders dışından çok basit bir örnek vererek pekiştirmek ve konuyu bitirmek istiyorum. Örneğin otomobil kullanmaya yeni başladığını düşünelim. İlk defa vitesin, debriyajın, freninin, gazın yerini ve işlevini öğrendin. Şimdi arabayı bir yeden bir yere sürebilmen için bunları aynı anda kullanman gerekir. Sadece vitesin, debriyajın, freninin, gazın yerini ve işlevini bilmek yeterli mi?

 Elbette hayır… Aynayı, direksiyonu kullanmayı, yoldan gelen yayalara, diğer arabalara da aynı anda dikkat etmeyi de öğrenmelisin. Tüm bunları yapmayı bilişsel olarak bilsen dahi aynı anda birçok iş yapman gerektiği için ilk zamanlar da zorluk çekersin. Kısaca araba kullanmak için gerekli olan el-ayak-zihin koordinasyonuna ulaşman gerekir. Bu koordinasyona ulaşmadan ben arabayı kullanmayı öğrendim dersen, bir gün önceden hazırlanıp sınava giren öğrenci durumuna düşersin. Bu öğrenci, yeterli sınav başarısına ulaşamadığı gibi sende bir iki çalışma ile “güvenli araba” kullanmayı tam olarak beceremezsin. Daha iyi otomobil kullanabilmek için defalarca pratik… defalarca aralıklı tekrarlar yapmalısın. Yaptığın her aralıklı tekrarda bir öncekine göre daha iyi kavramış olursun. Artık zamanla öyle bir konuma gelirsin ki ayaklarının, ellerinin ne yapacağını düşünmeden ve panik yapmadan sadece arabayı sürer gidersin. Bu arada yanındaki kişiyle sohbetini dikkatin dağılmadan yapabilecek durum gelirsin. İlk zamanlardaki o acemliğinden eseeer kalmaz.

Evet umarım Hermann Ebbinghaus’un unutma eğrisi ve aralık etkisi yöntemiyle nasıl daha verimli çalışman gerektiğini ifade edebilmişimdir.  

Bir sonraki yazıda görüşmek üzere hoşça kal…

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir