Etkili Bir Rehberlik İçin 17 Adım (Öneriler)

Rehberliğin merkezinde birey vardır. Eğitimin merkezinde de birey olduğuna göre bence ‘Rehberlik Eğitimin Merkezidir!’ Rehberlik hizmetleri son yıllarda  daha cok  önem kazanmıştır. Bu artan önem ve beklenti ile birlikte rehberlik hizmeti sunmakla görevli olan rehberlik öğretmenleri de zaman zaman tükenmişlikle karşı karşıya kalabilmektedir. Özellikle yaz tatili dönemini kendimize yatırım yapabileceğimiz yoğun bir çalışma temposu sonunda hem tatil hem de yeni dönem için iyi bir hazırlık süreci olarak  geçirebileceğimiz bir dönemdir.  Bu konuda yararlı olabileceğini düşündüğüm, sizlere rehberlik edecek bazı önerilerde bulunmak istiyorum.

17 Adımda Etkili Rehberlik;

1 . Projelerde görev alınması ve proje üretilmesi. Rehberlik öğretmenlerinin çalıştığı okulundaki öğrenci, öğretmen ve velilerin kişisel ve mesleki gelişimlerine katkı sağlayacak örnek projeler geliştirmesi ya da bu tür projelerin içerisinde aktif görev alması çok önemlidir ve rehberlik öğretmenleri ile işbirliği yapan kişilere yararlı olacaktır. Proje hazırlanması ve yürütülmesi konusunda hizmet içi eğitim ve kurslara katılınması bu konuyla ilgili videolar izlenmesi, makaleler okunması  yerinde olacaktır. Bazen küçük, basit bir proje okula ve rehberliğe çok büyük katkılar sağlayabilir.

  1. Rehberlik panosunun güncellenmesi. Okullarda rehberlik hizmetlerini tanıtan ve öğrencileri bilgilendiren panoların sık sık güncellenmesi ve gündeme yönelik bilgilerin paylaşılması son derece etkili olacaktır. Bu konuda özellikle okullarda varsa LCD TV’lerin kullanılması hem görsel olarak çok ilgili çekecek hem de maliyeti ortadan kaldıracaktır.
  2. Okul internet sitesinin aktif olarak kullanılması. Teknolojiyi çok yoğun olarak kullanan öğrencilerin olduğu bir dönemde okulların internet sitelerinin çok sık güncellenmemesi, özellikle de rehberlik hizmetleri ile ilgili bölümlerin öğrencilerin ilgi ve isteklerini karşılamada yeterli olmadığını bu konuda birçok rehberlik öğretmeninin öz eleştiri yapması gerektiğini düşünüyorum. Yaz döneminde okul internet sitelerinin güncellenmesi haber ve duyuru ekleme, rehberlik bölümü için gerekli bilgi ve belgeleri hazırlama süreci olarak değerlendirildiğinde yeni dönemde rehberliğe farklı bir etki katacaktır.
  3. Yapılan çalışmaların haber yapılması, dosyalanması. Okulda yapılan rehberlik faaliyetlerinden velilerin de bilgilendirilmesi, diğer okullar için örnek teşkil etmesi ve yılsonunda rehberlik faaliyetlerinin gözden geçirilebileceği bir hafızanın oluşturulması açısından oldukça yararlı bir çalışma olacaktır.
  4. Yapılan anketlerin sonuçlarının paylaşılması. Anketler, rehberlik öğretmenleri için çok önemli bir veri toplama aracıdır. Ancak yapılan anketlerin sonuçları öğrenci, öğretmen, yönetici gibi ilgili birimlerle paylaşılmıyor ve değerlendirilmesi yapılmıyorsa zaman içerisinde anketlerin geçerliği ve güvenirliği düşmeye başlar.
  5. Risk grubunda ve dezavantajlı grupta olan öğrencileri tespit edilmesi, izlenmesi. Her eğitim öğretim yılı başında yapılması gereken önemli işlerin en başında gelmektedir. Okullarımızda risk grubu ya da dezavantajlı grup içerisinde değerlendirilebilecek (anne ve babası ayrı veya hayatta olmayan, cezaevinde olan, maddi durumu iyi olmayan, suça sürüklenmiş, zararlı alışkanlığı olan, akademik başarısı çok düşük olan, okula sık devamsızlık yapan, okul çıkışı bir işte çalışma zorunluluğu olan süreğen rahatsızlığı olan, sürekli ilaç kullanan, ihmal ve istismara uğramış olan…) öğrencilerin tespit edilmesi ve bu öğrencilerle zaman zaman görüşülmesi sınıf rehberlik öğretmenleri ve aileleri ile iş birliğine önem verilmesi rehberlik öğretmenlerinin öncelikle ve sürekli olarak yapması gereken faaliyetlerden birisidir. Bu konuda yaz tatili döneminde bir envanter, anket geliştirilebilir, okulun ve bölgenin ihtiyacına uygun hale getirilerek okulların açıldığı ay içersinde uygulanabilir.
  6. İlgili mevzuatın öğrenilmesi, Rehberlik öğretmeni özellikle kendi alanı ile doğrudan ilgili olan ve öğrencilerin yaşaması muhtemel sorunları ile ilgili olabileceği düşünülen yönetmelik maddelerini öğrenmesi, yönetmeliklerle ilgili bilgisayarında bir dosya oluşturması ve değişikliklerden haberdar olması yerinde olacaktır. Özellikle Rehberlik ve Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği ile görev yaptığı okul türünün sınıf geçme, ödül ve disiplin, sosyal etkinlikler gibi konuları içeren maddelerin bilinmesi sunulan hizmetin değeri ve verimi açısından önemlidir.
  7. Sınav ve tercih sisteminin çok iyi öğrenilmesi. Mesleki rehberlik okullarda yapılan rehberlik faaliyetleri içersinde önemli bir yere sahiptir. Bu anlamada her rehberlik öğretmeni öncelikle ortaokulda ise TEOG, Askeri Lise Sınavları, DPYB Sınavı, lise de ise YGS-LYS, Polis ve Askeri Okullar, ve KPSS sistemini, tercih sistemini çok iyi bilmeli ve öğrenciyi doğru yönlendirmelidir.
  8. Rehberlik ve Özel Eğitimle ilgili gelişmelerin takip edilmesi. Rehberlik öğretmenleri kendi alanları ile gelişmeleri, bilgileri, önemli ve güncel duyuruları takip etmelidir. Bu alanda rehberlikle ilgili internet sitelerini, ÖSYM, MEB ve RAM’ın internet sitesini, eğitimle ilgili güvenilir haber sitelerini günlük takip ederek gelişmeleri ve değişiklikleri takip etmelidir.
  9. Alanla ilgili kitap, dergi okunması, film izlenmesi (Rehberlik Servisinde kitaplık oluşturulması). Rehberlik servisinde alanla ilgili kitaplar bulundurulması, bu kitaplardan öğrenci, veli ve öğretmenlerin faydalandırılması oldukça önemli ve yararlı bir çalışmadır. Bu konu ile ilgili bir takip çizelgesi oluşturulması yerinde olacaktır.
  10. Makale, kitap yazılması. Mutlaka yazın. Anılarınızı, önemli gördüğünüz günlere yönelik düşüncelerinizi, önerilerinizi, görüşlerinizi, hikâyelerinizi, şiirlerinizi yazın. Öncelikle okulunuzun internet sitesi ile başlayabilirsiniz. Zamanla yerel ve ulusal eğitim sitelerinde, dergilerde makaleleriniz yayınlanacaktır. Belki de sonrasında bir kitap neden olmasın. Ben de aynen öyle yaptım.
  11. Bilgisayar programlarının etkili kullanılması. Teknoloji çağında özellikle de sık kullandığımız bilgisayar programlarını öğrenmek için bu tatil iyi bir fırsat. Sunularınızı hazır alıp kopyalamayın, siz tasarlayın, siz hazırlayın, videolarla, resimlerle canlandırın. Basit bir tablo, hesaplama yapmak için diğer öğretmenlerden, öğrencilerden yardım istemeyin.
  12. Etkili bir iletişim dili kullanması, tarafsızlığını koruması. Her öğretmenin kendine ait bir düşünce sistemi, hayat tarzı olması son derece doğaldır. Rehberlik öğretmenleri bazen farkında olarak ya da olmayarak okul içerisinde kendi düşünce sitemine, yaşam tarzına, bakış açısına yakın olduğunu düşündüğü yönetici, öğretmen ve velilerle farkında olarak ya da olmayarak iyi bir iletişim dili kullanırken kendisinden farklı düşünen kişilerle iletişim çatışmaları yaşayabilmektedir. Oysaki unutulmamalıdır ki rehberlik hizmetlerinin temelinde insana saygı vardır.
  13. Meslektaş dayanışmasına önem verilmesi. Rehberlik öğretmenleri genellikle okulda yalnızlardır. Bazı büyük okullarda belki birden fazla olabilir ama genelde yalnız olurlar. Bu nedenle zaman zaman yakınlardaki komşu okulu ziyaret edin, oradaki meslektaşınızla iletişim kurun birlikte durum değerlendirmesi yapın, bazen öğrencilerinize seminer için davet edin, farklılık olur. Komşu okul ziyaretlerinin yanı sıra RAM ve varsa üniversitelerin rehberlik bölümü öğrenci ve hocalarından destek isteyebilirsiniz.
  14. Krize müdahale konusunda hazırlık yapılması. Adı üstünde kriz, ne zaman ve nasıl bir krizle karşı karşıya kalacağınızı bilemezsiniz ama siz her türlü kriz için ön hazırlık yapın. Mesela okulunuzda olması muhtemel krizleri düşünerek bu krizlerde kimlerden ve nasıl destek alacağınızı, nasıl bir yol haritası çizeceğinizi planlayarak konu hakkında bir altyapı oluşturun.
  15. Veli toplantılarının etkili değerlendirilmesi. Okullarda yapılan seminer ve diğer rehberlik çalışmalarında veli katılımları maalesef istendik düzeyde olmamaktadır. Bu nedenle veli toplantılarında, okullarda yapılan sosyal ve kültürel faaliyetlerde rehberlikle ilgili kısa bilgilendirmeler, seminerler yapılabilir. Eğitim öğretim yılı başında rehberlik faaliyetleri ile ilgili kısa bir veli mektubu hazırlanarak gönderilebilir. Veli toplantılarında dağıtılmak üzere broşürler hazırlanabilir.
  16. Fiziki imkânların iyileştirilmesi. Okullardaki rehberlik servislerinin sunduğu hizmete uygun bir içerik ve donanımda olması hizmetin etkililiği, kalitesi açısından, öğrenci, öğretmen ve velilerin rehberlik servisine bakış açıları konusunda son derece önemlidir. Rehberlik öğretmenleri okullardaki hizmet verdikleri odanın ergonomik olması açısından okul yönetimi ve yerel imkânlarını kullanarak olabilecek en iyi ortamın oluşturulması için ısrar etmeli, çaba ve gayret göstermelidir.

 Çelebi ÇAĞLAYAN

PDR Uzmanı/Yazar

 



 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir