Sevdiğimiz bir insanın kaybı ile başa çıkabilmemin en iyi yolu nedir?

KAYBI ANLAMAK

Neden böyle olmak zorundaydı? Neden bunu yaşamak zorundayım?

Neden beni bırakıp gitmek zorundaydı?’

‘Sanki otomatik pilotta gidiyormuş gibi hissediyorum.’

‘Eğer daha fazlasını yapmış olsaydım, belki de hala hayatta olurdu.’

‘Keşke daha önce bunu yaşamış birisiyle konuşabilseydim.’

Sevdiğimiz bir insanın ölümü duygusal açıdan yıkıcıdır. Bu, belki de mücadele etmek zorunda kalacağımız en büyük kayıptır. Ancak ölüm, ne kadar hoşlanmasak da hayatın kaçınılmaz bir parçasıdır. Bir kaybı yavaş yavaş kabullenmenin yolu yas tutmaktır. Yas tutmak kaybettiğimiz insanın düşüncelerinden arınmak; zaman içinde bizi o insana bağlayan bağların doğasını değiştirmektir.

O insanı bu hayatta bir daha asla görmeyeceğimizi kabul edebilmeliyiz. Eğer bu doğal süreçten kaçınmaya çalışırsak hayatımız boyunca bütün bir hayat yaşayamayız ve daha sonra ortaya çıkacak sıkıntılar biriktiriyor olabiliriz.

İnsanlar neden farklı tepkiler verirler?

Doğal yas süreci ile ilgili kurallar yoktur. Bu herkes için farklı bir deneyimdir ve farklı tepkiler söz konusudur. Bu tepkiler genellikle ölen insanla geçmişteki ilişkinize, o insan için hissettiklerinize olduğu kadar kendi kişisel geçmişinize de bağlıdır.

İnsanlar nasıl tepkiler verebilirler?

İnsanlar birini kaybettiklerinde çeşitli fiziksel ve duygusal tepkiler verirler.

Sıkıntılı, sürekli yorgun veya ağrılar, acılar içinde hissedebilirsiniz.

Muhtemelen üzgün hissedeceğinizi düşüneceksiniz, ama onun yerine başlangıçta uyuşmuş ve duygusuz olabilirsiniz. Herşeye karşı tipik tepkiniz yavaş, otomatik ve soğuk olabilir. Bu şokta olmanızla ilgilidir. Bazı insanlar odaklanmakta, öncelikleri kararlaştırmakta hatta düşüncelerini sıraya sokmakta zorlanabilirler. Normalde yapılması son derece kolay olan işler büyük engeller haline dönüşebilir ya da başa çıkması çok zor hale gelebilirler. Bir kaybın ardından olanlara inanamamak sık rastlanan ve genellikle de

sonradan geçen bir tepkidir. Sürekli ağlamak istemenin yanısıra insanlar genellikle isteksiz, sessiz veya çok yorgun olurlar. Uyku sorunları olabilir ve iştahsızlık hissedebilirler. Bu fiziksel etkiler ve duygular korkutucu da olsa, çok uzun sürmedikleri sürece

aslında endişe verici değillerdir.

Bununla başa çıkabilmemin en iyi yolu nedir?

Yas tutarken kendinize ve daha da önemlisi ruhsağlığınıza özen göstermeniz kolay olmayabilir. Ancak, hislerinizi kabullenmek ve ifade etmek doğal iyileşme sürecinin çok önemli bir parçasıdır.

Yas tutmak zor iştir;yorucu ve sıkıntılıdır. Kendinize -beden, zihin ve ruhunuza- iyi bakmanız gerekir.

Fiziksel olarak, bağışıklık sisteminizin çökmesi muhtemeldir. İyi beslenmeniz (özellikle taze meyve ve sebze tüketmelisiniz, bunu yapmıyorsanız C vitamini takviyesi yapmalısınız), bol bol dinlenmeniz ve gerekli miktarda egzersiz yapmanız gerekir. Duygusal olarak da yasınızı ifade etmeniz gerekir. Doğru olduğunu hissettiğiniz şeyleri yapın. Eski resimlere dalıp giderek zaman geçirmek ya

da birlikte geçirdiğiniz özel bir zamanı hatırlatan çok sevilen bir kazağa bakıp ağlamak istiyorsanız, ağlayın! Sanat, özelliklede müzik (dinlemek,söylemek ya da çalmak) böyle zamanlarda çok yardımcı olabilir. Yasınızıpaylaşan insanlarla konuşmak da çok önemli. Bunların yanısıra, kaybettiğiniz kişiyle ilişkili yerleri gezebilir, yasınızın resmini çizebilir ya da hikayeler veya şiirler yazabilirsiniz. Önemli olan hayata devam etmektir. Bu, yas sürecini desteklemeyen bir kültürde çok zor olabilir. İş arkadaşlarınız ya da ailenizden cesur olmanız veya bu üzüntüden sıyrılmanız için baskı da görebilirsiniz. Bunlar faydalı tavsiyeler değil. Sizin yasınızı ifade edebilmek için zaman ve yere ihtiyacınız var; bu yüzden eğer mümkünse onu yadsımanızı söyleyenlerden uzak durun.

İster yemek yapmak, ister eşyaları ayırmak ya da ölümle ilgili işlerle ilgilenen memurun bürosuna gitmek için olsun yardım istemek çok önemlidir. Pratik, duygusal ve ruhani yardıma ihtiyacınız olacaktır ve bu yardımı istemekten kaçınırsanız iyileşme süreciniz zarar görecektir. Bahsedilen tüm hisler ve tepkiler kaybı yaşadığınız sırada ara ara gelip, geçebilirler, ama muhtemelen yoğunlukları zaman içerisinde azalacaktır. Ancak, uzun vadede böyle hissetmeye devam ederseniz hekiminiz ya da diğer sağlık çalışanları ile konuşmak iyi bir fikir olabilir.

Mind (Ulusal Ruh Sağlığı Derneği) Kitapçığı

15-19 BroadwayLondon- 1988

Hazırlayan: Raşide YILMAZ GÖVEBAKAN

Uzm.Psi.Dan./ Uzm.Evlilik ve Aile Terapisti



Yazıyı paylaşın

Yazı için yorumunuz