Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetlerini Nasıl Somutlaştırabiliriz?

(Yazının uzun olmasından dolayı pes etmeyin :) ) Biz ne kadar kabul etmesekde rehber öğretmenlere problem çözmesi gereken kişiler olarak bakılıyor. Bu beklentiler o kadar çeşitli oluyor ve çoğunlukla rehberliğin mantığıyla alakası olmayan bir durum alıyor ki rehber öğretmenler çaresiz ve işe yaramaz psikolojisine kolaylıkla kapılıyorlar. Bu olumsuz psikolojiyi bazılarımız çok az, bazılarımız yoğun olarak yaşıyoruz. Bu duygunun uyanmasında her ne kadar insanların beklentileri sebep olmuş gibi görünse de tek sebep bu olmadığını düşünüyorum. Beklentilerin çeşitli olmasının yanında, eğer özeleştiri yapmak gerekirse-biz psikolojik danışmanlar kendimizi ve hizmetimizi okullarda anlatmak da yeterli olamıyoruz. Bir psikolojik danışmana görevinin ne olduğu sorulduğunda başarıyla anlatabilir. Ancak uygulamada somut olarak ne yaptığı ve bunun sonucunda ne gibi ürünler alacağı sorulduğunda suskun kalabilmektedir. Yada kendisininde cevabından tatmin olmadığı soyut birkaç cümle söyleyebilmektedir.

Rehberlik ve Psikolojik Danışma ve Rehberlik hizmeti hiçte sanıldığı gibi boş, soyut ve gereksiz değildir. Bunu zaten her kez kabul ediyor. Acaba sorun nerede? Sorun kendimizi kendimize ve başkalarına ifade edemeyişimizde, yaptığımız işin önemini bizzat kendimizin dahi  kavrayamamasında saklıdır.

Biz ne işe yararız? Mesleğimizin önemi ne? sorusundan dolayı mutsuz olan psikolojik danışmanlara (rehberlik öğretmenlere) ne yapmalıyız sorusuna zaman zaman forumda, kısa yazılarla cevap vermeye çalıştım. Bu yazımda da kendimce konuyu biraz daha açarak cevap vermeye çalışacağım.

Önceleri kendim dışımdaki sistemleri ve bireyleri eleştirerek kendimi rahatlatmaya ve haklı görmeye çalışırdım. “İnsanlar rehberlik hizmetini almaya hazır değil, değer vermiyorlar, değerli görmüyor, çok boş bir çalışma vs vs.”  Ancak zamanla şunu anladım ki bu hizmet 100 yıllık bir geçmişe sahip değil. Dolayısıyla başkalarının mesleğimizi anlamasını bekleyemeyiz. Somutlaşmış, yapılandırılmış, standartlaştırılmış henüz bir hizmet ortaya koyamıyoruz. Peki bu problemleri kim çözecek? Elbette problemi yaşayan bizler. Bunu sağlayacak ve misyon olarak kabul edecek olan ve geleceğe emanet edecek olan yine bizleriz. Eğer bunu en başta böyle kabul etmezsek mutsuzluğumuz kaçınılmazdır. Ayrıca bu görev anlayışını ve bakış açısını kabul edemiyorsanız bundan sonraki yazıyı okumaya devam etmenizin anlamı yok.

Öyleyse devam edelim. Madem bu işe girdiniz önce mesleğinizi iyi anlamalı ve tanımalısınız. Bunun için öncelikle rehberlik ve psikolojik danışmanlıkla ilgili yönetmeliği okumalı ve anlamaya çalışmalıyız. Okuldaki rehber öğretmenlerin görevleri kısmını dikkate alarak bir çalışma anlayışı oluşturmalısınız. Her rehberlik öğretmeninin mutlaka bir tarzı ve anlayışı olmalıdır. Bu tarz ve anlayış kişiliğimize ve okulun genel yapısına uygun olmalıdır. Ben kendi çalışma anlayışımı bu çizgi üzerinde kısmen oluşturdum ve geliştirmeye devam ediyorum. Bu anlayışımın bir kısmını sizinle maddeler halinde paylaşmaktan mutluluk duyarım.

Bunun için önce kendi yaklaşımlarımı(hedeflerimi) belirledim.

Hedeflerim;

Birincisi psikolojik danışma çalışmalarını önemseyin.(Günlük danışma sayısı 2-4 danışma limiti, ve danışmaları mutlaka kayıt edilir. Sene sonunda geçmişime baktığımda benim bir sonraki sene için motive kaynağı olacaktır. Ayrıca danışmalarda öncelikle gelen danışanlara amaçlarını soruyorum. Öncelikle hedefimizi belirliyoruz. Öğrencinin kesinlikle problemini çözmede motive olması gerektiğini anlatmaya çalışıyorum. Buda kendime gereksiz sorumluluk yüklenmeme engel oluyor. Psikolojik danışmada beklentiler mutlaka belirlenmelidir. Bu konuyu ayrıca ele alacağım.) Psikolojik danışma rehberlik servislerinin can damarıdır. Rehberlik servisinde çalışan meslektaşımız bu yönünü öne çıkartarak mesleğini somutlaştırabilir. Psikolojik danışma soyut bir kavram değildir. Sadece neticesi geç alındığı ve başarısızlığında çok olduğu(ki tecrübe diyelim) için danışmanı çok üzebiliyor. Ama unutmamak gerekir ki branş öğretmenleride sınıfındaki birçok öğrencide başarılı netice alamıyor. Her bireyin alma kapasitesi akademik olarak farklı olduğu gibi psikolojik danışmadan da faydalanacak öğrencinin hazırbulunuşluluğunun önemli olduğunu görmek gerekir.

İkinci yaklaşımım seminer ve grup rehberliği çalışmalarının konularını belirlemek oluyor. Bu çalışma her sınıf ile görüşmemi öğrenci atmosferini yaşamamı sağlıyor. Böylelikle aramızdaki engelleri kalkıyor. Ayrıca eğitim öğretimin bir kanadı olan eğitim konusunda bir adım atmış oluyorum.

Seminer ve grup rehberliği konusunda öncelikli çalışma konularım şunlar(zaman zaman yoğunlaştığım konular değişebilir);

Öfke ve Ökeyle başa çıkma grup rehberliği

Sınav kaygısı ve başa çıkma stratejileri

Ergenlik dönemi ve ruhsağlığı

Verimli ders çalışma alışkanlığı

Ruh sağlığını koruma

İletişim ve beden dili

Bireysel gelişim içinde amaç ve motivasyon

Arkadaşlık becerileri

Olumlu düşünmenin pozitif enerji oluşumuna katkısı

İş başvurusunda dikkat edilecek yaklaşımlar

Dost kazanma ve iletişim

Hayal kırıklıkları ve başa çıkma

Çatışma çözme beceriler

Vs. vs. vs?..(Bu çalışmalar yıllara göre zaman zaman yaptıklarım. Arada yapmadıklarım ancak yapmayı düşündüğüm çalışmalar da bulunmaktadır.)

Bu konular psikolojik danışmanın hazırlıklı olmasını gerektirir. Yeni başlayan bir psikolojik danışmana önerim bu seminerleri uygulamada acele etmesin. Kendisi zaten ancak 5-6 yıl içinde bunları uygulama aşamasına gelecektir. Bu arada yapabileceği etkinliklerden başlamasında yarar var.

Zaaflarımızdan birisi verdiğimiz seminerin yüksek başarı beklentisi olabiliyor. Bakış açımız 100 kişiikten 1 kişiye faydalı olabilmek olmalıdır. Böyle baktığımız zaman bu çalışmaları istikrarlı ve şevkle yapmaya devam ederiz. Sonunda görürüz ki aslında sadece bir kişiye değil yüzlerce kişiye toplamda faydamız olmuş olur. Özellkile mesleki açıdan bir tükenmişlik yaşamamış oluruz.

Seminer başlıkları çoğaltılabilir.

Bu tür somut çalışmalar sizleri de motive edecektir. Çevrenizdeki eğitimcilerinde zaman içinde taktirini kazanacaksınız (hernekadar amacımız bu olmasada bir katma değer olacaktır).

Üçüncü yaklaşımım YGS-LYSve SBS çalışmalarıdır. Bu konuyu fazla açmayacağım. Çünkü en az problem yaşanan alandır. Yapılacak çalışma belli ve somuttur. Sınav sistemi hakkında bilgi verme, tercih oluşturma, sınav taktikleri, sınav sistemi, sınav öncesi ve sonrası hakkında bilgilendirme gibi çalışmalar yapılabilir.

Dördüncü yaklaşımım meslek rehberliğidir. Mesleğimizin doğuşundaki önemli sebeplerden biridir. Özellikle lise 3-4 e gelmiş olan öğrencilerin hala hangi mesleği seçeceklerini bilememeleri yada bu konuda kafa yormamaları rehberlik servislerinin önemini ortaya koyması bakımından önemlidir. Mesleğini seçememiş olsada bir öğrenci mesleğini nasıl seçmesi gerektiği konusunda bir alt yapıya sahip olmalıdır. Bunu da sağlayacak olan psikolojik danışmanlardır. Bunun için yapılacak çalışmalardan biri  meslek envanteri uygulama ve sonuçların öğrencileriler birlikte değerlendirmedir. Ayrıca mesleklerin tanıtımıda önemlidir(Meslek tanıtımı çeşitli yollarla yapılabilir).

Beşinci yaklaşımım bireyi tanımaya verdiğim önemdir. Bunun için çok fazla test, anket ve envanter kullanmamıza gerek olmadığını düşünüyorum. Fazlası işgüzarlık olacaktır. Bunun için genelde şunları kullanıp değerlendirmekte fayda var.

Problem tarama anketi; uyguladıktan sonra görüşmemi gerektiren öğrencilerin listesini önceliklere göre oluşturuyorum. Ve sırayla bu öğrencileri görüşmeye davet ediyorum. Eğer bu ön görüşmeden sonra devam etmek istiyorlarsa danışmaya alıyorum. Problem taramanın üç yıllık verilerini bir araya getirerek idareyi ilgilendirecek bir rapor hazırlıyorum. Bu raporu idareye sunuyorum.

Diğer kullandığım tanıma araçları ise; öğrenci tanıma fişi, ABKÖ, gerekli durumlarda başarısızlık nedenleri anketi ve çalışma alışkanlığı ölçeğini, sosyometri ve zamanı geldiğinde başka tanıma araçları. Tüm bu tanıma araçlarının sonucunda genel bir rapor veya tablo hazırlamak gerekir. Tanıma çalışması önemli ve rehberlik hizmetinin en önemli unsuru olduğunu düşünüyorum.

Altıncı yaklaşımım sınıf öğretmenlerinin yapacağı çalışmaları koordine etmek amacıyla aylık toplantı düzenlenmesi. Bunu önceden toplu yapıyordum. Şimdi ise bireysel toplantı olarak yapıyorum. Bu daha kolay ve daha az tepki çekiyor. Ancak bu toplatıyı bireyselde yapsam normal bir sohbet olarak değil rehberlik hizmetlerinin bir paraçası olarak sınıf öğretmenine hissettirmeye çalışıyorum. Toplu olarak ta yılda bir yada iki defa toplanıyoruz.

Yedinci yaklaşımım rehberlikle alakalı çalışmalarda kabuğu kırarak rehberlik servisini diğer okulun faaliyetleri içine almaktır. Örneğin benim için dergi çıkartmak böyle bir yaklaşım. Sizin için bu satranç olabilir, izcilik olabilir,  öğrenci meclisi olabilir, gezi düzenleme olabilir yada başka etkinlik olabilir.

Sekizinci yaklaşımım yapılandırılmış grup psikolojik danışma çalışmalarıdır. Son zamanlarda üzerinde çokca durmaya çalışıyorum. Uzmanlar tarafından hazırlanmış olan grup çalışmalarını okulda uygulamak faydalı olduğunu düşünüyorum. Grubun oluşturulması ve çalışmanın devamlılığında problem yaşansada bu çalışmalara ağırlık verilmelidir.

Aslında şöyle bir bakıldığında rehberlik servisi altında oluşturulması gereken servisleri somutlaştırmış oluyorum.

Bu servisler;

Bilgi toplama ve yayma servisi

Ebeveyn eğitim servisinin oluşturulması

Bireysel Psikolojik Danışma servisinin oluşturulması

Grup Psikolojik Danışma servisinin oluşturulması

Meslek Rehberliği Servisinin oluşturulması

Eğitimsel Rehberlik Servisinin oluşturulması

Öğrenci İzleme ve İstatistik Servisinin Oluşturulması (Öğrencinin durumu ve sonucu)

Sosyal ve kültürel faaliyet servisinin oluşturulması

Şube Rehberlik Hizmetleri Planlama ve Yürütme servisi

Bireyi tanıma servisi ve ölçme-değerlendirme servisi

Sanırım bu yazdıklarımla rehberlik çalışmalarının somutlaşmasının hiçte zor olmadığını göstermeyi başarmışımdır. Bu sekiz yaklaşımı çalışma hayatına geçirmiş olan bir psikolojik danışman hala doyumsuzluk yaşıyorsa bunun birkaç nedeni vardır. Bunları bulup çözmesi gerekir. Eğer mesleği baştan sevmiyorsa bu yazıyı okuması ona hiçbir katkı sağlamayacaktır. Yazdıklarım mesleği seven ve arayış içinde olan rehber öğretmenlere yöneliktir.

Psikolojik danışmanlar mesleğinde neden  tükenmişlik yaşarlar?

Birincisi çok duyarlı olması, yani çevredeki öğretmenlerin ve arkadaşlarının söylediklerini çok önemsiyordur.

İkincisi çok şeyi plansız yapıyordur. Yada çok şeyi aynı anda yapmaya çalışıyordur.

Üçüncüsü planladığı şeyleri zamanında yapmıyor ve erteliyordur.

Dördüncüsü yaptığı çalışmalardan asla tatmin olmuyordur. Mükemmel olmak isiyordur.

Beşincisi sürekli sistemi ve çevresini suçluyordur. Kendi çözüm yolunu üretmiyordur.

Altıncısı kendi çalışma anlayışı ve tarzını oluşturamamıştır.

Yedincisi yeni göreve başladığından dolayı bocalıyordur. Hol haritasını çizememiştir. Zamana ihtiyaç vardır.

Sekizincisi kişisel gelişimi için bir çabası yoktur.

Dokuzuncusu çözümü kendi içinde değil de dışarıda arıyordur.

Onuncusu mesleğe balamadan önce aklında kurguladığı ile karşılaştığının uyuşmamasıdır. Hayal kırıklığı yaşamıştır.

Onbirincisi mesleğin sınırları tam olarak çizilmemiş olmasıdır

Bu nedenleri sizde geliştirebilirsiniz.

Mesleğe yeni başlayan meslektaşlarıma önerebileceğim bir konu da şu; bulunduğunuz çevrede birden fazla rehberlik öğretmenisinizdir. En az üç kişilik 5-10 rehber öğretmen bir araya gelerek mesleki tartışma ve çalışma yapabilirsiniz. Böylelikle birbirinizden destek almış, çalışmalarınız hakkında diğer psikolojik danışmanlardan görüş almış olursunuz. Göreceksiniz sadece böyle aylık toplantılar size çok şey katacaktır.

Son olarakta sene sonu öğretmenler kurulunda bir yıl boyunca yaptığınız çalışmaları sayılar ile somutlaştırarak anlatmanızın faydalı olacağını düşünüyorum

Bu yazım konusundaki düşüncelerinizi yorumlar bölümünden paylaşırsanız sevinirim.

Özkan Emiroğlu
Psikolojik Danışman
Kaynak: http://www.aktuelpdr.net
Özkan Emiroğlu’nu takip et



Bu yazıyı paylaşmak ister misiniz?





67 thoughts on “Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetlerini Nasıl Somutlaştırabiliriz?

  1. Yazınız için çok teşekkürler. Gerçekten tükenmişlik sebeplerini okuyunca sanki hepsini yaşıyormuş gibi hissettim.Bazen yapılacakları bilsek bile yapamıyor belki de yapmıyoruz. Bende bir farkındalık uyandırdınız.

    Reply
  2. peki ya benim gibi kendi okulu dışında görevlendirmeyle iki okula daha giden, yani toplamda üç farklı okulda görev yapan ve toplamda 2500 ün üzerinde öğrencisi üç okul müdürü 12 müdür yardımcısı ve 150 tane öğretmeni olan bir psikolojik danışman için nasıl bir mesleki somutlaştırma ya da benim tabirimle mesleki doyum sağlama yöntemi önerirsiniz hocam??

    Reply
    1. Değerli meslektaşım!
      Yazınızdan niyet olarak küçümseme hissetsem de yine de kısa da olsa cevap yazmak istedim.
      Unutmayın ki bizde bence durumlara düştük.
      Emin olun bu algılama ve bakış açısıylada alakalı bir durum.

      değil 100 kişi 10 bin kişi de olsa yapacağım hizmwer 30 saat içinde ne kadarsa onu yaparım.
      Ve şartlara göre vaziyet alırım.
      Psikolojik danışmayı durdurur, grup çalışmalarına yönelirdim.
      Bunu kendi PDR anlayışım ve kişiliğimle örtüşecek şekilde planlarım.

      Kendinizi en iyi siz tanırsınız.
      Ancak yukarıdaki yazıyı sanırım tam anlaşılmamış. YAzı çalışmaların somutlaştırılması ile ilgilidir.
      BUnların tamamını yapabilmeniz elbette okul öğrenci sayısı önemlidir.
      Ama sayı fazlaysa bu kesinlikle rehberlik çalışmalarının yapılamayacağı ve mesleki doyum alınamayacağı anlamına gelmez.
      BAşlardada belirttiğim gibi. BU tamamen sizin alacağınız vaziyet ve stratejiyle ilgililidir.

      SOn olarak 7-9 yıl sonra bu problemler nicelik olarak ortadan kalkacaktır. Bu durumda acaba nasıl mesleki doyumsuzluklar yaşayacağız.

      Ben düzinelerce meslektaşlarımı gördüm. Öğrencisi 300-400 olduğu halde hala mutsuzlar. Bence artık sıkıntıları dışarıda aramamak gerekir diye düşünüyorum.

      Heryerde ve her ortamda zorda olsa (Ki yaşan biri olarak bunu anlıyor ve kabul ediyorum) yapılacak şeyler var. Ve bunlara – yapılabileceklere odaklanmalıyız

      Reply
      1. sayın hocam! öncelikle şunu belirtmeliyim ki yazdıklarımı küçümser bir niyetle değil bilakis sitemle yazdım sitemim de elbette sizlere değil lakin sitemimi siz değerli meslektaşlarımla paylaşarak az da olsa kendimi rahatlamış hissettim. demek istediğim aslında benim açımdan bu bir paylaşımdı. yorumumun sizin yazınızla çok ilgili olmadığını söyleseniz de ben kısmen ilgili olduğunu düşünüyorum çünkü yaptığım işi somutlaştırmakta güçlük çekiyorum ve nedenlerini de çözüm bulmanız için değil sırf tabiri caizse derdimi paylaşmak için yazdım. benim için sunduğunuz çözüm önerilerine gelince her birini büyük bir azimle denediğimden emin olabilirsiniz ama inanın bireysel anlamda ciddi problemi olan (ki bunlara psikotik bir takım davranış bozukluğu olan öğrencilerim de dahil) öğrenciler var ki kesinlikle bireysel psikolojik danışma gerektiriyor. yani ben yorumumda anlatmak istediklerimi, farkındalık kazandırmak açısından tam olarak ifade edemediğimi kabul ediyor ilginiz için teşekkürü borç biliyorum. çalışma hayatınızda başarılar diliyorum.

  3. görevimde ilk yılım.gerçekten yazılanları yaşıyoruz özellıkle tükenmişlik kısmını.belkı bunların farkındayız ama başakasından duymak daha etkili oluyor .mesleğe yonelık duygu ve dusuncelerımızı kaleme aldığınız için çok teşekkur edıyoruz.

    Reply
  4. merak ettiğim bir hususu sizlere danışmak istedim.ben özel telefonumdan benı arayan ve aramaması yönünde ricada bulunup görüşme için okula davet ettiğim velim tarafımdan mem e şikayet edildim.Ardından aynı gün içinde yanıma gelip idarecimin zoru ile görüşme talebini kötü bir üslupla kabul ettirmeye çalıştı. Bu tutumunun rehberlik anlamında sağlıklı bir ortam oluşturmyacağına inanarak görüşmeyi reddettim, bir başka rehber öğretmen arkadaşıma yönlendirebileceğimi dile getirdim.Bu şikayet etmesinin bir başka boyutu haline geldi.Şu anda soruşturma geçirme safhasındayım.Siz meslektaşlarımın da bu konuda fikirlerinizi merak ediyorum.

    Reply
  5. söylenenler çok doğru ancak bunların çoğu ilkokulda olmuyor
    hedef belirlemek vesaire
    tabiki her zaman her yerde yapılabilecek bir çok şey vardır
    ben de içinde olmak üzre tükenmişlik yaşamamızın asıl nedeni okul dışındaki yaşantımızda dolduramadığımız yerlerdir

    Reply
  6. çok ama çok teşekkürler. yalnız bir sorum olacak. Bilgi toplama ve yayma servisi,Ebeveyn eğitim servisinin oluşturulması,Bireysel Psikolojik Danışma servisinin oluşturulması v.b.
    bu servislerden kastınız nedir, servisleri oluşturmak derken neyi kastettiniz?

    Reply
    1. Bu servislerden kasıt fiziki bir mekanla oluşturulmuş servisler değil. Bu servislere dosya açarsınız. Programa göre zamanı gelen çalışmaları yaptıktan sonra raporlarını ilgili servisin dosyasına koyarsınız.
      Ayrıca PDR servisinin çalışmasını daha somut anlaşılır olması bakımından bu tabiri kullandık.

      Reply

Yorumunuzu ve sorularınızı bizimle paylaşabilirsiniz