Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetlerini Nasıl Somutlaştırabiliriz?

(Yazının uzun olmasından dolayı lütfen pes etmeyin :)  Biz ne kadar kabul etmesek de psikolojik danışmanlar problem çözmesi gereken kişiler olarak görülüyor. Bu beklentiler o kadar çeşitli oluyor ve çoğunlukla rehberliğin mantığıyla alakası olmayan bir durum alıyor ki psikolojik danışmanlar çaresiz ve işe yaramaz psikolojisine kolaylıkla kapılıyorlar. Bu olumsuz psikolojiyi bazılarımız çok az, bazılarımız yoğun olarak yaşıyoruz. Bu duygunun uyanmasında her ne kadar insanların beklentileri sebep olmuş gibi görünse de tek sebep bu olmadığını düşünüyorum. Beklentilerin çeşitli olmasının yanında, eğer öz eleştiri yapmak gerekirse, biz psikolojik danışmanlar kendimizi ve hizmetimizi okullarda anlatmak da yeterli olamıyoruz. Bir psikolojik danışmana görevinin ne olduğu sorulduğunda başarıyla anlatabilir. Ancak uygulamada somut olarak ne yaptığı ve bunun sonucunda ne gibi ürünler alacağı sorulduğunda suskun kalabilmektedir. Ya da kendisininde cevabından tatmin olmayacağı soyut birkaç cümle söyleyebilmektedir.

Rehberlik ve Psikolojik Danışma ve Rehberlik hizmeti sanıldığı gibi hiçte boş, soyut ve gereksiz değildir. Bunu zaten her kez kabul ediyor. Acaba sorun nerede? Sorun kendimizi kendimize ve başkalarına ifade edemeyişimizde, yaptığımız işin önemini bizzat kendimizin dahi  kavrayamamasında saklıdır (İstisnalar kaideyi bozmaz).

Biz ne işe yararız? Mesleğimizin önemi ne? sorusundan dolayı mutsuz olan psikolojik danışmanlara (rehberlik öğretmenlere) ne yapmalıyız sorusuna zaman zaman forumda, kısa yazılarla cevap vermeye çalıştım. Bu yazımda da kendimce konuyu biraz daha açarak cevap vermeye çalışacağım.

Önceleri kendim dışımdaki sistemleri ve bireyleri eleştirerek kendimi rahatlatmaya ve haklı görmeye çalışırdım. “İnsanlar rehberlik hizmetini almaya hazır değil, değer vermiyorlar, değerli görmüyor, çok boş bir çalışma vs vs.”  Ancak zamanla şunu anladım ki bu hizmet 100 yıllık bir geçmişe sahip değil. Dolayısıyla başkalarının mesleğimizi anlamasını bekleyemeyiz. Somutlaşmış, yapılandırılmış, standartlaştırılmış henüz bir hizmet ortaya koyamıyoruz. Peki bu problemleri kim çözecek? Elbette problemi yaşayan bizler. Bunu sağlayacak ve misyon olarak kabul edecek olan ve geleceğe emanet edecek olan yine bizleriz. Eğer bunu en başta böyle kabul etmezsek mutsuzluğumuz kaçınılmazdır. Ayrıca bu görev anlayışını ve bakış açısını kabul edemiyorsanız bundan sonraki yazıyı okumaya devam etmenizin anlamı yok.

Öyleyse devam edelim. Madem bu işe girdiniz önce mesleğinizi iyi anlamalı ve tanımalısınız. Bunun için öncelikle rehberlik ve psikolojik danışmanlıkla ilgili yönetmeliği okumalı ve anlamaya çalışmalıyız.

Okuldaki psikolojik danışmanların görevleri kısmını dikkate alarak bir çalışma anlayışı oluşturmalısınız.

Her psikolojik danışmanın mutlaka bir tarzı ve anlayışı olmalıdır. Bu tarz ve anlayış kişiliğimize ve okulun genel yapısına uygun olmalıdır. Ben kendi çalışma anlayışımı bu çizgi üzerinde kısmen oluşturdum ve geliştirmeye devam ediyorum. Bu anlayışımın bir kısmını sizinle maddeler halinde paylaşmaktan mutluluk duyarım.

Bunun için önce kendi yaklaşımlarımı(hedeflerimi) belirledim.

Hedeflerim;

1.) Psikolojik danışma çalışmalarını önemseyin.

(Günlük danışma sayısı 2-4 danışma limiti, ve danışmaları mutlaka kayıt edilir. Sene sonunda geçmişime baktığımda benim bir sonraki sene için motive kaynağı olacaktır. Ayrıca danışmalarda öncelikle gelen danışanlara amaçlarını soruyorum. Öncelikle hedefimizi belirliyoruz. Öğrencinin kesinlikle problemini çözmede motive olması gerektiğini anlatmaya çalışıyorum. Buda kendime gereksiz sorumluluk yüklenmeme engel oluyor. Psikolojik danışmada beklentiler mutlaka belirlenmelidir. Bu konuyu ayrıca ele alacağım.) Psikolojik danışma rehberlik servislerinin can damarıdır. Rehberlik servisinde çalışan meslektaşımız bu yönünü öne çıkartarak mesleğini somutlaştırabilir. Psikolojik danışma soyut bir kavram değildir. Sadece neticesi geç alındığı ve başarısızlığında çok olduğu (ki tecrübe diyelim) için danışmanı çok üzebiliyor. Ama unutmamak gerekir ki branş öğretmenleride sınıfındaki birçok öğrencide başarılı netice alamıyor. Her bireyin alma kapasitesi akademik olarak farklı olduğu gibi psikolojik danışmadan da faydalanacak öğrencinin hazır bulunuşluluğunun önemli olduğunu görmek gerekir.

 

2.) Seminer ve grup rehberliği çalışmalarının konularını belirlemek.

Bu çalışma her sınıf ile görüşmemi öğrenci atmosferini yaşamamı sağlıyor. Böylelikle aramızdaki engelleri kalkıyor. Ayrıca eğitim öğretimin bir kanadı olan eğitim konusunda bir adım atmış oluyorum.

Seminer ve grup rehberliği konusunda öncelikli çalışma konularım şunlar (zaman zaman yoğunlaştığım konular değişebilir);

Öfke ve Ökeyle başa çıkma grup rehberliği

Sınav kaygısı ve başa çıkma stratejileri

Ergenlik dönemi ve ruhsağlığı

Verimli ders çalışma alışkanlığı

Ruh sağlığını koruma

İletişim ve beden dili

Bireysel gelişim içinde amaç ve motivasyon

Arkadaşlık becerileri

Olumlu düşünmenin pozitif enerji oluşumuna katkısı

İş başvurusunda dikkat edilecek yaklaşımlar

Dost kazanma ve iletişim

Hayal kırıklıkları ve başa çıkma

Çatışma çözme beceriler

Vs. vs. vs?..(Bu çalışmalar yıllara göre zaman zaman yaptıklarım. Arada yapmadıklarım ancak yapmayı düşündüğüm çalışmalar da bulunmaktadır.)

Bu konular psikolojik danışmanın hazırlıklı olmasını gerektirir. Yeni başlayan bir psikolojik danışmana önerim bu seminerleri uygulamada acele etmesin. Kendisi zaten ancak 5-6 yıl içinde bunları uygulama aşamasına gelecektir. Bu arada yapabileceği etkinliklerden başlamasında yarar var.

Zaaflarımızdan birisi verdiğimiz seminerin yüksek başarı beklentisi olabiliyor. Bakış açımız, 100 kişiden 1 kişiye faydalı olabilmek olmalıdır. Böyle baktığımız zaman bu çalışmaları istikrarlı ve şevkle yapmaya devam ederiz. Sonunda görürüz ki aslında sadece bir kişiye değil yüzlerce kişiye toplamda faydamız olmuş olur. Özellikle mesleki açıdan bir tükenmişlik yaşamamış oluruz.

Seminer başlıkları çoğaltılabilir.

Bu tür somut çalışmalar sizleri de motive edecektir. Çevrenizdeki eğitimcilerinde zaman içinde taktirini kazanacaksınız (her nekadar amacımız bu olmasada bir katma değer olacaktır).

 

3.) YGS-LYSve TEOG çalışmaları.

Bu konuyu fazla açmayacağım. Çünkü en az problem yaşanan alandır. Yapılacak çalışma belli ve somuttur. Sınav sistemi hakkında bilgi verme, tercih oluşturma, sınav taktikleri, sınav sistemi, sınav öncesi ve sonrası hakkında bilgilendirme gibi çalışmalar yapılabilir. Bu konuda özellikle motivasyon konusunda çalışmalar beklenmektedir. Bu konudaki motivasyon çalışmaları sadece seminer tarzı olarak algılanmamalıdır. Mezun olunduğunda gidilebilecek okul ziyaretleri gibi etkinlikler örnek olarak verilebilir.

 

4.) Meslek rehberlik.

Mesleğimizin doğuşundaki önemli sebeplerden biridir. Özellikle lise 3-4 e gelmiş olan öğrencilerin hala hangi mesleği seçeceklerini bilememeleri yada bu konuda kafa yormamaları rehberlik servislerinin önemini ortaya koyması bakımından önemlidir. Mesleğini seçememiş olsa da bir öğrenci mesleğini nasıl seçmesi gerektiği konusunda bir alt yapıya sahip olmalıdır. Bunu da sağlayacak olan psikolojik danışmanlardır. Bunun için yapılacak çalışmalardan biri  meslek envanteri uygulama ve sonuçların öğrenciler ile birlikte değerlendirmedir. Ayrıca mesleklerin tanıtımıda önemlidir (Meslek tanıtımı çeşitli yollarla yapılabilir).

 

5.) Bireyi tanımaya verdiğim önemdir.

Bunun için çok fazla test, anket ve envanter kullanmamıza gerek olmadığını düşünüyorum. Fazlası işgüzarlık olacaktır. Bunun için genelde şunları kullanıp değerlendirmekte fayda var.

Problem tarama anketi; uyguladıktan sonra görüşmemi gerektiren öğrencilerin listesini önceliklere göre oluşturuyorum. Ve sırayla bu öğrencileri görüşmeye davet ediyorum. Eğer bu ön görüşmeden sonra devam etmek istiyorlarsa danışmaya alıyorum. Problem taramanın üç yıllık verilerini bir araya getirerek idareyi ilgilendirecek bir rapor hazırlıyorum. Bu raporu idareye sunuyorum.

Diğer kullandığım tanıma araçları ise; öğrenci tanıma fişi, ABKÖ, gerekli durumlarda başarısızlık nedenleri anketi ve çalışma alışkanlığı ölçeğini, sosyometri ve zamanı geldiğinde başka tanıma araçları. Tüm bu tanıma araçlarının sonucunda genel bir rapor veya tablo hazırlamak gerekir. Tanıma çalışması önemli ve rehberlik hizmetinin en önemli unsuru olduğunu düşünüyorum.

 

6.) Sınıf öğretmenlerinin yapacağı çalışmaları koordine etmek amacıyla aylık toplantı düzenlenmesi.

Bunu önceden toplu yapıyordum. Şimdi ise bireysel toplantı olarak yapıyorum. Bu daha kolay ve daha az tepki çekiyor. Ancak bu toplatıyı bireyselde yapsam normal bir sohbet olarak değil rehberlik hizmetlerinin bir parçası olarak sınıf öğretmenine hissettirmeye çalışıyorum. Toplu olarak ta yılda bir yada iki defa toplanıyoruz. Bu toplantıda sınıf profilini çıkartmaya çalışıyoruz. Hangi öğrenci ile ne gibi bireysel rehberlik çalışmasına ihtiyaç olduğu tespit edilmeye çalışılır. Risk grubu öğrencileri takip edilmesinde de faydalı bir çalışma oluyor.

 

7.) Rehberlikle alakalı çalışmalarda kabuğu kırarak rehberlik servisini diğer okulun faaliyetleri içine almak.

Örneğin benim için dergi çıkartmak böyle bir yaklaşım. Sizin için bu satranç olabilir, izcilik olabilir,  öğrenci meclisi olabilir, gezi düzenleme olabilir yada başka etkinlik olabilir. Ancak bunda dikkatli olmak gerekir. Bu çalışmaları rehberlik ve psikolojik danışmanın bir parçası olarak görülmemesi sağlanmalıdır. Bunlar daha çok rehberlik servisinin öğrenci ve okul ile ilişkisini daha da sağlamlaştırmak ve desteğini güçlendirmek için düşünülmelidir. Bu çalışmalarda asla öğrenci ile disiplin gerektirecek ya da kategori edecek bir duruma düşmemek gerekir. Örneğin satranç eğitimi (varsa beceriniz) başka bir şe satranç turnuvası düzenlemek başka bir şey. Şahsen satranç turnuvası gibi faaliyetleri düzenlemek bizim açımızdan doğru olmayacaktır. Neticede alınan, tepki gösterenler çok olacaktır bu tür çalışmalarda.

 

8.) Yapılandırılmış grup psikolojik danışma çalışmaları.

Son zamanlarda üzerinde çokça üzerinde durmaya çalışıyorum. Uzmanlar tarafından hazırlanmış olan grup çalışmalarını okulda uygulamak faydalı olduğunu düşünüyorum. Grubun oluşturulması ve çalışmanın devamlılığında problem yaşansada bu çalışmalara ağırlık verilmelidir. Son gerece önemli olan bu çalışma her yıl programımıza almalıyız. Ne tür grup çalışmaları derseniz. Sınav kaygısı, öfke yönetimi, arkadaşlık ilişkileri, atılganlık eğitimi, çatışma çözme becerileri, akademik beceriler geliştirme vb yapılandırılmış grup çalışmalarını okulunuzun ihtiyacına göre programlayabilirsiniz.

 

Aslında şöyle bir bakıldığında rehberlik servisi altında oluşturulması gereken servisleri somutlaştırmış oluyorum.

Bu servisler;

Bilgi toplama ve yayma servisi

Ebeveyn eğitim servisinin oluşturulması

Bireysel Psikolojik Danışma servisinin oluşturulması

Grup Psikolojik Danışma servisinin oluşturulması

Meslek Rehberliği Servisinin oluşturulması

Eğitimsel Rehberlik Servisinin oluşturulması

Öğrenci İzleme ve İstatistik Servisinin Oluşturulması (Öğrencinin durumu ve sonucu)

Sosyal ve kültürel faaliyet servisinin oluşturulması

Şube Rehberlik Hizmetleri Planlama ve Yürütme servisi

Bireyi tanıma servisi ve ölçme-değerlendirme servisi

Sanırım bu yazdıklarımla rehberlik çalışmalarının somutlaşmasının hiçte zor olmadığını göstermeyi başarmışımdır. Bu sekiz yaklaşımı çalışma hayatına geçirmiş olan bir psikolojik danışman hala doyumsuzluk yaşıyorsa bunun birkaç nedeni vardır. Bunları bulup çözmesi gerekir. Eğer mesleği baştan sevmiyorsa bu yazıyı okuması ona hiçbir katkı sağlamayacaktır. Yazdıklarım mesleği seven ve arayış içinde olan rehber öğretmenlere yöneliktir.

 

Psikolojik danışmanlar mesleğinde neden  tükenmişlik yaşarlar?

 

Bizi ayrıca sosyal medyadan takip edebilirsiniz: https://www.facebook.com/ozkanemiroglu

(NOT: Lütfen mesleğini sevmeyen meslektaşlarım facebook arkadaşlığı göndermesin.)

 

Özkan Emiroğlu
Psikolojik Danışman
Kaynak: http://www.aktuelpdr.net
Özkan Emiroğlu’nu takip et



Share this post

68 thoughts on “Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetlerini Nasıl Somutlaştırabiliriz?

  1. Yazınız için çok teşekkürler. Gerçekten tükenmişlik sebeplerini okuyunca sanki hepsini yaşıyormuş gibi hissettim.Bazen yapılacakları bilsek bile yapamıyor belki de yapmıyoruz. Bende bir farkındalık uyandırdınız.

    Reply
  2. peki ya benim gibi kendi okulu dışında görevlendirmeyle iki okula daha giden, yani toplamda üç farklı okulda görev yapan ve toplamda 2500 ün üzerinde öğrencisi üç okul müdürü 12 müdür yardımcısı ve 150 tane öğretmeni olan bir psikolojik danışman için nasıl bir mesleki somutlaştırma ya da benim tabirimle mesleki doyum sağlama yöntemi önerirsiniz hocam??

    Reply
    1. Değerli meslektaşım!
      Yazınızdan niyet olarak küçümseme hissetsem de yine de kısa da olsa cevap yazmak istedim.
      Unutmayın ki bizde bence durumlara düştük.
      Emin olun bu algılama ve bakış açısıylada alakalı bir durum.

      değil 100 kişi 10 bin kişi de olsa yapacağım hizmwer 30 saat içinde ne kadarsa onu yaparım.
      Ve şartlara göre vaziyet alırım.
      Psikolojik danışmayı durdurur, grup çalışmalarına yönelirdim.
      Bunu kendi PDR anlayışım ve kişiliğimle örtüşecek şekilde planlarım.

      Kendinizi en iyi siz tanırsınız.
      Ancak yukarıdaki yazıyı sanırım tam anlaşılmamış. YAzı çalışmaların somutlaştırılması ile ilgilidir.
      BUnların tamamını yapabilmeniz elbette okul öğrenci sayısı önemlidir.
      Ama sayı fazlaysa bu kesinlikle rehberlik çalışmalarının yapılamayacağı ve mesleki doyum alınamayacağı anlamına gelmez.
      BAşlardada belirttiğim gibi. BU tamamen sizin alacağınız vaziyet ve stratejiyle ilgililidir.

      SOn olarak 7-9 yıl sonra bu problemler nicelik olarak ortadan kalkacaktır. Bu durumda acaba nasıl mesleki doyumsuzluklar yaşayacağız.

      Ben düzinelerce meslektaşlarımı gördüm. Öğrencisi 300-400 olduğu halde hala mutsuzlar. Bence artık sıkıntıları dışarıda aramamak gerekir diye düşünüyorum.

      Heryerde ve her ortamda zorda olsa (Ki yaşan biri olarak bunu anlıyor ve kabul ediyorum) yapılacak şeyler var. Ve bunlara – yapılabileceklere odaklanmalıyız

      Reply
      1. sayın hocam! öncelikle şunu belirtmeliyim ki yazdıklarımı küçümser bir niyetle değil bilakis sitemle yazdım sitemim de elbette sizlere değil lakin sitemimi siz değerli meslektaşlarımla paylaşarak az da olsa kendimi rahatlamış hissettim. demek istediğim aslında benim açımdan bu bir paylaşımdı. yorumumun sizin yazınızla çok ilgili olmadığını söyleseniz de ben kısmen ilgili olduğunu düşünüyorum çünkü yaptığım işi somutlaştırmakta güçlük çekiyorum ve nedenlerini de çözüm bulmanız için değil sırf tabiri caizse derdimi paylaşmak için yazdım. benim için sunduğunuz çözüm önerilerine gelince her birini büyük bir azimle denediğimden emin olabilirsiniz ama inanın bireysel anlamda ciddi problemi olan (ki bunlara psikotik bir takım davranış bozukluğu olan öğrencilerim de dahil) öğrenciler var ki kesinlikle bireysel psikolojik danışma gerektiriyor. yani ben yorumumda anlatmak istediklerimi, farkındalık kazandırmak açısından tam olarak ifade edemediğimi kabul ediyor ilginiz için teşekkürü borç biliyorum. çalışma hayatınızda başarılar diliyorum.

  3. görevimde ilk yılım.gerçekten yazılanları yaşıyoruz özellıkle tükenmişlik kısmını.belkı bunların farkındayız ama başakasından duymak daha etkili oluyor .mesleğe yonelık duygu ve dusuncelerımızı kaleme aldığınız için çok teşekkur edıyoruz.

    Reply
  4. merak ettiğim bir hususu sizlere danışmak istedim.ben özel telefonumdan benı arayan ve aramaması yönünde ricada bulunup görüşme için okula davet ettiğim velim tarafımdan mem e şikayet edildim.Ardından aynı gün içinde yanıma gelip idarecimin zoru ile görüşme talebini kötü bir üslupla kabul ettirmeye çalıştı. Bu tutumunun rehberlik anlamında sağlıklı bir ortam oluşturmyacağına inanarak görüşmeyi reddettim, bir başka rehber öğretmen arkadaşıma yönlendirebileceğimi dile getirdim.Bu şikayet etmesinin bir başka boyutu haline geldi.Şu anda soruşturma geçirme safhasındayım.Siz meslektaşlarımın da bu konuda fikirlerinizi merak ediyorum.

    Reply
  5. söylenenler çok doğru ancak bunların çoğu ilkokulda olmuyor
    hedef belirlemek vesaire
    tabiki her zaman her yerde yapılabilecek bir çok şey vardır
    ben de içinde olmak üzre tükenmişlik yaşamamızın asıl nedeni okul dışındaki yaşantımızda dolduramadığımız yerlerdir

    Reply
  6. çok ama çok teşekkürler. yalnız bir sorum olacak. Bilgi toplama ve yayma servisi,Ebeveyn eğitim servisinin oluşturulması,Bireysel Psikolojik Danışma servisinin oluşturulması v.b.
    bu servislerden kastınız nedir, servisleri oluşturmak derken neyi kastettiniz?

    Reply
    1. Bu servislerden kasıt fiziki bir mekanla oluşturulmuş servisler değil. Bu servislere dosya açarsınız. Programa göre zamanı gelen çalışmaları yaptıktan sonra raporlarını ilgili servisin dosyasına koyarsınız.
      Ayrıca PDR servisinin çalışmasını daha somut anlaşılır olması bakımından bu tabiri kullandık.

      Reply

Post Comment