Okuma alışkanlığı nasıl geliştirilir? Okumanın keyifli yolculuğu

Doğumdan itibaren hatta anne karnında başlayan iletişim sistemimizde alıcı dil ve ifade edici dil becerilerinin gelişimi hızlı bir seyir gösterir. Normal gelişim sürecinde olan çocuklar yaklaşık iki buçuk , üç yaşlarında anlamlı kelimeler ve cümleler kullanmaya ve kendilerini ifade etmeye başlar.. Yaş ilerledikçe dinleme, dinlediğini anlama, cevaplama, soru sorma, iletişime başlama ve sürdürme becerileri de zenginleşmeye başlar.

Derken okul öncesi eğitimle başlayan akademik süreç, birinci sınıfta okuma yazma öğrenme becerisi kazanması ile taçlanır. O yaşlar için en önemli gelişim görevlerinden biri gerçekleşir ve çocuk okuma yazmayı öğrenir. Hatta okuma bayramları ile kutlamalar yapılır. Buraya kadar her şey gayet güzel ilerler.

Okumayı ve yazmayı öğrenmiş bir çocuktan beklenen ve istenen davranışların başında “okuma alışkanlığı” kazanması vardır. Yani okumayı kendi isteği ile yapması, okuma davranışını içselleştirmesi ve okumaktan zevk alarak yeni okumaları sürdürmesi veilerlemesi..

Tam da bu beklenti sürecinde işler değişmeye başlar. Çocuğa, isteyerek, severek ve sürdürerek okuma alışkanlığı kazandırmak için çeşitli mücadeleler verilir. Okumayı alışkanlık haline getirerek hayatının önemli bir parçası yapma ve okumayı sadece “boş zaman” faaliyeti olarak algılamadan öncelik verebilme becerisine kadar ilerleme istenilen düzeyde gerçekleşmemeye başlar..

Burada durup düşünmek, bunun üzerinde kafa yormak gerekir. Neyi doğru neyi yanlış yapıyoruz?. Neden çocuklarımız okumayı alışkanlık haline getirmekte zorlanır?? Ya da biz büyükler ne yapmalı ne yapmamalıyız ki hedefimize ulaşabilelim..

Okuma davranışını alışkanlığa dönüştürememenin pek çok sebeplerini sıralayabiliriz. Ama şimdi alışkanlık olabilmesi için neler yapalım-ı konuşalım. Ne dersiniz?

Neler yapalım..düşünelim taşınalım ?

Önce işe kendimizden başlayalım..

*Kendimize soralım: Benim okuma alışkanlığım var mı? Düzenli olarak kitap okuyor muyum? Hadi kendimize karşı dürüst olalım 😊Cevabınız kendinize kalsın şimdilik..

*Çocuklarımıza, günlük yaşam, sosyal yaşam ve özbakım becerilerini nasıl kazandırıyoruz? Nasıl öğretiyoruz? Öğretme sürecinde, bol tekrar, model olma, uygulama, motive etme, cesaret verme, hatta ödüllendirme gibi farklı ama yararlı yollarla öğretebiliyoruz.. Aslında aynı yöntemleri okuma alışkanlığı için de kullanmamız mümkün..

*Bildiğimiz gibi çocukların en iyi öğrenme yolu yaparak yaşayarak ve model alarak öğrenme yoludur. Bu demek oluyor ki okuma alışkanlığı için öncelikle çocuklarımıza model olmak zorundayız. Yani evimizde kitaplar ve kitaplık olmalı, elimizde kitap yada dergi vb. okuduğumuzu çocuklarımız görmeli ki bu davranışın gerekli ve önemli olduğunu farketmeye başlayabilsinler.

*Mümkünse çocukların kendi kitaplığı olmalı. Ya da odasında veya evin bir köşesinde öykü ve masal kitaplarını, dergilerini vb. muhafaza edebileceği ve kolay ulaşabileceği bir yer oluşturulmalı. İstediği zaman kolaylıkla kitaplarına ulaşabilmeli, eline alıp okuyabilmeli. Kendi kitaplarında istediği cümleleri çizip işaretleyebilmeli. Böylelikle kitaplarını koruması ve onları hayatına katabilmesi sağlanabilir.

*Ne okuyorsun anne? Kitabına bakabilir miyim baba? Sorularına uygun cevaplar vermek, çocukla kitabı buluşturmak, “aman yaprağını yırtar”,“aman çizer” gibi kaygılarla, çocukları kitaplardan uzak tutarsak sizce çocuk eline kitap almaya istekli olacak mıdır? Bırakalım kitapları incelesin, yapraklarına dokunsun, korusun, koklasın ve yırtıp zarar vermemesi gerektiğini bu yolla öğrensin.

*Kitap mağazalarını, kitap fuarlarını sık sık çocuğunuzla ziyaret etmek, kitapları birlikte incelemek, yazılarına resimlerine bakmak, kitap hakkında birlikte tahminde bulunmak ve çocuğun mutlaka yaşına ve gelişim düzeyine uygun kitap almak. Hatta hoşlandığı, ilgilendiği alanları tercih etmek, kitabı daha çekici kılacaktır. Onun okumasını istediği kitabı ebeveynler de mutlaka okumalı, kitap hakkında birlikte sohbet etmeli, fikir yürütmelidir.

*Düzenli okuma saatleri oluşturulmalı, hatta okuma ritüeli geliştirilmelidir. Evdeki herkese uygun saatler seçilmeli, uygun ortam oluşturulmalı, okunanlar birbirleriyle paylaşılarak keyifli sohbetler yapılabilmelidir..

*Okumayı henüz öğrenememiş çocuklar için masal, hikaye vb. okunmalı, resimli ve dikkatini verebileceği temaları içeren kitaplar tercih edilmelidir. Hatta okurken “sonra ne olmuştur, ne olması gereklidir” gibi soru cevaplarla çocuğun dikkati çekilebilir. Ayrıca anlatım yolu ile hikayelere olan ilgisi de arttırılabilir. Hatta hikayedeki karakterlerin canlandırılması yapılarak küçük bir oyunla eğlenceli vakit geçirilebilir.

*Okunacak öykü yada masalın, verdiği mesajlar olumlu olmalıdır. Çocukları korkutacak, kaygı ve endişeye yol açabilecek mesajlar içeren konular tercih edilmemelidir.

*Özel öğrenme güçlüğü, dikkat eksikliği, hiperaktivite, görme sorunu vb.gibi özel durumlarda çocukların okuma alışkanlığı kazanmaları daha zor olabilir. Bu durumları göz önünde bulundurmak gereklidir.

Kitaplarla iç içe olmak hayatı zenginleştirmektir. Bu zenginliği çocuklarınızla birlikte yaşamanız dileği ile..

Raşide YILMAZ GÖVEBAKAN

Uzm.Psi.Dan./ Uzm. Evlilik ve Aile Terapisti



Yazıyı paylaşın

Okuma alışkanlığı nasıl geliştirilir? Okumanın keyifli yolculuğu” için bir yorum;

Yazı için yorumunuz