Okula uyum sorununda rehber öğretmenler neler yapabilir?

Meslektaşımız “Okula uyum sorununda rehber öğretmenler neler yapabilir?- Hangi çalışmalar yapılabileceği” konusunda yazısını sizinle paylaşmak istiyorum.

Okula uyum sağlamak bir süreçtir. Bu süreç bazı çocuklar için birkaç dakika, bazı çocuklar için birkaç saat, bazıları için birkaç gün hatta bazı vakalarda hafta bile sürebilir. Yapılması gereken bilişsel ve davranışçı müdahaleler kararlılıkla sürdürülüyorsa çocuk elbet kaygılarını hafifleterek okula uyum sağlayacaktır. Sabırlı olmak gerekir.

Okula uyum güçlüğü yaşayan çocuklar genellikle anne-babaları tarafından kendilerine bağımlı olarak ve aşırı korumacı bir şekilde yetiştirilen çocuklardır. Bunun sonucu olarak anne babası yanında olmadığında çocuk korunmasız kalacağını, okul akademik sorumluluklarını ve özbakım becerilerini yerine getiremeyeceğini, dünyanın kendisi için oldukça zor bir yer olacağını düşündüğü için ayrılık anksiyetesi yaşamaktadır. Ayrılık anksiyetesi okula uyum güçlüğü yaşanmasının en önemli nedenlerinden biridir. Bu sorun ile başa çıkabilmek için anneye davranışçı ev ödevleri verilmeli, çocukla bilişsel terapi yapılmalı ve nesne aktarma yöntemi ile anneye yönelik hissedilen olumlu duygular öğretmenine aktarılmalıdır. Bu süreç okulun psikolojik danışmanı tarafından yönetilmeli, öğretmenler yapılan çalışmaya destek olmalıdırlar. Ağlayan, uyum güçlüğü yaşayan öğrencisine soğuk davranan bir öğretmen karşısında okul psikolojik danışmanı mükemmel bir müdahale planı yürütse bile olumlu sonuç alamayacaktır. Öğretmenlerin desteği çok önemlidir.

Okula uyum güçlüğünün diger nedenleri arasında kardeş kıskançlığı, ailevi sorunlar, bazı yasam değişikliklerinin okulun açıldığı zamana denk gelmesi gibi durumları sayabiliriz.

Bu durum ile nasıl basa çıkılabilir

1. Çocuğun sınıfa girmesine dayalı çalışmalar: Öncelikle temelde bu amaca yönelik bilissel ve davranisci mudahaleler uygulanmalidir. Bu yontem cocugun kademeli olarak once okul bahcesine, ardından koridora, sınıf kapısının önüne nihayetinde sınıfın içine girmesine yonelik calismayi icerir.
2. Anne ile birlikte sınıfa giren çocuğun annesini kademeli olarak sınıftan dışarı çıkartmaya dayalı çalışma:
Bu yontem 1. yontem uygulandiginda cocugun tek basina sinifa girmemeye kesin kararli olduguna kanaat getirildiginde uygulanmalidir. Bu durumda cocugun annesi siniftaki ogrencilere “bu bayan bugun bana sizinle yapacagimiz calismalarda oynayacagimiz oyunlarda yardimci olmak icin burada” seklinde tanitilmalidir. Diger cocuklarda bu cocuk agladigi icin annesi girdi dusuncesi uyanirsa kas yapayim derken goz cikarmis olunur. Dedigim gibi ogretmen destegi cok ama cok onemlidir. Anne sirada cocugun yanina oturmamalidir. Tercihen kapiya yakin bir yerde ogretmenin kendisine verdigi bir calisma ile mesgul olarak beklemelidir. Anne siniftayken cocuk mutlaka ve mutlaka bir etkinlikle tercihen gurup etkinlikleri ile mesgul olmalidir. Ogretmen bu ortami olusturmalidir. Cocuk ilk zamanlar o guruba uzaktan bakabilir. Bu durumda annesi hadi sende katil diyerek guruba katilmasini tesvik etmelidir. Bu yontem esnasinda ogretmen anneyi fotokopi cektirme, kagit getirme gibi cesitli bahanelerle kucuk sureli ayriliklarla siniftan cikarip geri kabul etmelidir. Zamanla annenin cesitli sebeplerle sinif disinda kaldigi sure artirilmali ve bir ders saatine yaklastirilmalidir. Bu esnada cocuk arkadaslari ile kaynasmali ve ogretmen cocugun alistigini gordugunde anneyi tamamen sinifin disina almalidir. Tum bu anlatilanlar 3 ya da 4 gunu kesinlikle asmamalidir. Yonteme ogretmen destegi yoksa hic uygulanmamali mumkunse cocuk cocuk psikolojisine duyarli baska bir ogrrtmenin subesine okul psikolojik danismani onerisiyle idare tarafindan alinmalidir. Bu yontemin sonunda annenin siniftan cikarilisi nesne aktarma yontemi ile yapilabilir.
3. Okulda kalma suresini yavaş yavaş arttırmaya dayalı çalışma:
Bu yontem 2. yontem esnasinda cocukta hircinligin oldugu, diger arkadaslarina zarar verdigi durumlarda uygulanmalidir. Her sey yavas ama iyi gidiyorsa uygulanmasina gerek yoktur.
4. Cocugu okula en az bagimli oldugu ebeveyni ya da bir yakini getirmelidir. Otorite olarak algiladigi bir kisinin getirmesi tercih sebebidir. Cocuk aglasa bile kendisini okula getiren kisinin okuldan ayrilmasina izin vermisse aslinda kaygisi azalmis demektir. Bu noktada aglamasi ogrenilmis bir davranistir.
5. Anne baba ya da okula cocugu getiren kisi cocugu giris kapisinda birakmali sinifa kadar girmemelidir. Cocugu iceri girene kadar bekleyecekse sirada anne babalar cocugun yaninda elini tutarak degil cocugun bulundugu siranin arkasinda sira olarak beklemelidirler. Tercihen beklemeye gerek yoktur. Sirasina birakip ogretmenine teslim edip gitmelidirler.
6. Genel kapının içinde anasınıfı dış kapısı varsa çocuklar oradan bırakılmalı anasınıfı velilerine anasınıfı dış kapısından içeri girme izni verilmemelidir. En zor durumlardan biri yan yana olan anasiniflarinin her bir subesinde bir okula uyum guclugu yasayan cocugun olmasidir. Biri digerinden etkilenir. Bu durumda 1. yontemden baslamak genellikle guc ve sonucsuz kalir. 1. yontemden baslanacaksa bir cocukla calisirken diger cocuklarin velileri bu calismayi gormemelidir. 2. yonteme gecildiginde psikolojik danisman diger vakaya gecilebilir.Hepsini ayni anda cozmeye girismek siniflarin yan yana olmasi ve cocuklarin birbirlerinden etkilenmelerinden dolayi zor olur.
7. Ailenin tüm fertleri çocuğun okula gitmesi konusunda kararli olmalidir. Bugun de gitmesin ne olur ki denirse ya da cok agladigi icin eve gitmesine izin verilirse okula uyum guclugu zamanla okul fobisine donusebilir. Okula devamda aglasa da bahcede ya da koridorda beklese de kararli olunmalidir. Cunku cocuk bir noktaya gelecek ve okulun kendisi icin guvenli bir yer oldugunu arkadaslarindan sosyal ogrenme yoluyla tecrube edip sinifa girecektir.
Goruldugu gibi bu bir surectir. Bir gunluk bir calisma degildir. Ayrica ekibin profesyonelligi cok onemlidir. Iyi bir psikolojik danisman, iyi bir ogretmen ve soylenilenleri harfiyen uygulayan bir aile ile surec uzamadan kolaylikla atlatilir.
Ahmet Katrancıoğlu



Bu yazıyı paylaşmak ister misiniz?





Yorumunuzu ve sorularınızı bizimle paylaşabilirsiniz